UAE hợp nhất năm 1971 như thế nào

Trước năm 1971, đây là các tiểu quốc riêng biệt sống bằng nghề lặn ngọc trai. Liên bang ra đời từ một quyết định của nước khác — và câu chuyện này giải thích vì sao cấu trúc nhà nước UAE có hình dạng như hôm nay.

Thời kỳ trước liên bang

Vùng bờ biển này từ lâu là tập hợp các tiểu quốc do các dòng họ cai trị, mỗi nơi kiểm soát một đoạn bờ biển và vùng nội địa phía sau.

Từ thế kỷ 19, các tiểu quốc này ký các hiệp định với Anh, và vùng được gọi là các quốc gia đình chiến — tên gọi bắt nguồn từ các thoả thuận ngừng xung đột trên biển.

Theo các hiệp định đó, Anh phụ trách quan hệ đối ngoại và quốc phòng, còn các tiểu quốc giữ quyền cai quản nội bộ.

Đây là điểm quan trọng để hiểu cấu trúc ngày nay: truyền thống mỗi tiểu quốc tự quản nội bộ đã có từ rất lâu trước năm 1971, và liên bang được xây trên nền đó chứ không xoá nó đi.

Nghề ngọc trai và sự sụp đổ của nó

Đây là phần lịch sử ít người biết nhưng giải thích rất nhiều.

Trước khi có dầu, nghề lặn ngọc trai là nguồn sống chính của cả vùng bờ vịnh — các đội thuyền ra khơi nhiều tháng mỗi mùa, và cả nền kinh tế xoay quanh nghề này.

Nghề này sụp đổ trong khoảng thập niên 1930, do hai nguyên nhân cùng lúc: ngọc trai nuôi cấy của Nhật Bản ra thị trường, và cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới làm sức mua hàng xa xỉ giảm mạnh.

Hệ quả với vùng này rất nặng: nguồn thu gần như biến mất, và đây là giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử hiện đại của vùng.

Ý nghĩa của chi tiết này: chỉ vài chục năm trước khi có những thành phố như hôm nay, đây là một trong những vùng nghèo nhất — và người dân bản địa ở đây rất ý thức về điều đó.

Dấu vết còn lại: hình ảnh thuyền gỗ truyền thống và nghề đi biển xuất hiện khắp nơi trong biểu tượng quốc gia, không phải trang trí mà là ký ức thật.

Dầu và bước ngoặt

Dầu được phát hiện ở Abu Dhabi vào cuối thập niên 1950, và xuất khẩu bắt đầu từ đầu thập niên 1960.

Điều này đảo ngược hoàn toàn cán cân giữa các tiểu quốc — Abu Dhabi từ chỗ không nổi bật trở thành nơi có nguồn lực lớn nhất.

Và nó tạo ra nguồn lực để nghĩ tới việc xây dựng một nhà nước hiện đại, điều trước đó không khả thi.

Dubai cũng tìm được dầu nhưng trữ lượng nhỏ hơn nhiều — và chính điều đó thúc đẩy Dubai đầu tư sớm vào cảng biển và thương mại, chiến lược định hình nơi này tới nay.

Quyết định của Anh và sự ra đời của liên bang

Bước ngoặt chính trị đến từ bên ngoài.

Năm 1968, Anh tuyên bố sẽ rút khỏi khu vực phía đông kênh đào Suez, nghĩa là chấm dứt các hiệp định bảo hộ.

Các tiểu quốc đứng trước một câu hỏi thực tế: đứng riêng lẻ hay hợp lại.

Sau các cuộc thương lượng kéo dài, ngày 2 tháng 12 năm 1971, sáu tiểu vương quốc tuyên bố thành lập Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Ras Al Khaimah gia nhập vào đầu năm 1972, hoàn tất con số bảy như hiện nay.

Hai nhân vật gắn với việc thành lập: Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan của Abu Dhabi, tổng thống đầu tiên, và Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktoum của Dubai, phó tổng thống kiêm thủ tướng đầu tiên.

Ngày 2 tháng 12 nay là ngày quốc khánh của UAE, và là dịp lễ lớn nhất trong năm.

Vì sao lịch sử này đáng biết

Nó giải thích cấu trúc liên bang — mỗi tiểu vương quốc giữ nhiều quyền tự quản vì đó là truyền thống có trước liên bang, không phải nhượng bộ sau này.

Nó giải thích tốc độ thay đổi — mọi thứ người ta thấy ở Dubai hay Abu Dhabi hôm nay được xây trong khoảng thời gian một đời người.

Nó giải thích thái độ với người nước ngoài — đất nước này được xây bằng lao động nhập cư ngay từ đầu, và điều đó là một phần của mô hình chứ không phải hiện tượng phát sinh.

Và với người Việt tới đây: biết lịch sử này giúp trò chuyện với người bản địa có chiều sâu hơn — đây là câu chuyện họ tự hào, và rất ít người nước ngoài chịu tìm hiểu.