Người bản địa UAE: họ là ai và sống ra sao

Người nước ngoài sống ở UAE nhiều năm mà chưa từng trò chuyện với một công dân nào là chuyện rất phổ biến. Bài này nói về nhóm người ít gặp nhất nhưng lại là chủ nhà của tất cả.

Gốc bộ tộc và ý nghĩa tới nay

Đây là chìa khoá để hiểu xã hội bản địa ở đây.

Xã hội truyền thống của vùng này tổ chức theo bộ tộc và dòng họ, và lòng trung thành với nhóm là nền của trật tự xã hội.

Điều này chưa biến mất khi đô thị hoá — quan hệ dòng họ vẫn quan trọng trong hôn nhân, trong kinh doanh và trong đời sống xã hội.

Hệ quả thực tế mà người nước ngoài nên biết: uy tín cá nhân và uy tín gia đình gắn với nhau, và giữ lời là giá trị được coi trọng đặc biệt.

Trong kinh doanh: quan hệ được xây dựng trước, giao dịch đến sau — điều này khác với cách làm việc thiên về hợp đồng của phương Tây, và người Việt thì quen thuộc hơn.

Majlis — không gian quan trọng nhất

Một khái niệm nên biết vì nó giải thích nhiều thứ.

Majlis là phòng tiếp khách truyền thống, thường có ghế hoặc đệm dọc tường, nơi chủ nhà tiếp khách và bàn việc.

Vai trò vượt xa chuyện kiến trúc: đây là nơi trao đổi thông tin, giải quyết việc chung của cộng đồng, và là thiết chế xã hội thật.

Ở cấp cao hơn, hình thức majlis mở là truyền thống người đứng đầu tiếp dân và lắng nghe kiến nghị — một cơ chế có gốc rất lâu đời.

Với người nước ngoài: được mời tới majlis của một gia đình bản địa là dấu hiệu tin cậy, và nên nhận lời.

Vài quy tắc khi tới: bỏ giày nếu thấy người khác bỏ, chào từ người lớn tuổi nhất, nhận cà phê khi được mời, và không vội vào việc ngay.

Chế độ dành cho công dân

Phần giải thích vì sao cơ cấu xã hội ở đây vận hành như vậy.

Công dân UAE được hưởng nhiều chế độ do nhà nước bảo đảm — liên quan tới nhà ở, giáo dục, y tế và hỗ trợ khi lập gia đình.

Nguồn của các chế độ này: nguồn thu từ tài nguyên được chia lại cho công dân — đây là mô hình chung của các nước vùng Vịnh.

Đây cũng là lý do vì sao quốc tịch được giữ rất chặt, như đã nói ở chuyên mục về nhà nước: mở quốc tịch là chia lại nguồn lực hữu hạn.

Với người nước ngoài, hiểu điều này giúp tránh một sai lầm phổ biến: đừng so sánh điều kiện của mình với điều kiện của công dân — đó là hai vị thế pháp lý khác nhau, không phải sự bất công cá nhân.

Đời sống và những thay đổi

Xã hội bản địa UAE đã thay đổi rất nhanh trong hai thế hệ — từ đời sống du mục và đi biển tới đô thị hiện đại.

Tỷ lệ phụ nữ bản địa học đại học cao, và ngày càng nhiều người tham gia lực lượng lao động cùng đời sống công cộng.

Thế hệ trẻ nói tiếng Anh tốt, học ở nước ngoài nhiều, và có cách sống pha trộn giữa truyền thống và quốc tế.

Đồng thời các giá trị gia đình và tôn giáo vẫn giữ vị trí trung tâm — thay đổi về hình thức không có nghĩa là thay đổi về nền tảng.

Điều người nước ngoài hay hiểu sai: thấy một xã hội hiện đại về hạ tầng rồi suy ra rằng chuẩn mực xã hội cũng giống phương Tây — đây là nguồn của phần lớn các sự cố văn hoá.

Làm quen với người bản địa thế nào

Thực tế, vì đây là điều khó với người nước ngoài ở UAE.

Nơi gặp tự nhiên nhất là công việc — nếu làm trong lĩnh vực có đồng nghiệp bản địa thì đó là cơ hội tốt nhất.

Các sự kiện văn hoá, di sản, thể thao truyền thống — nơi người bản địa tham gia đông và cởi mở với người quan tâm.

Hỏi về những chủ đề họ tự hào: lịch sử vùng, chim ưng, lạc đà, thơ ca, cà phê Ả Rập — như đã nói ở chuyên mục trước.

Tránh các chủ đề riêng tư: hỏi về phụ nữ trong gia đình người khác là điều không nên với người mới quen.

Và kiên nhẫn — quan hệ ở đây xây dựng chậm, nhưng khi đã thành thì rất bền, và một mối quan hệ tin cậy với người bản địa có giá trị lớn cả trong công việc lẫn đời sống.