Gần như toàn bộ nước sinh hoạt ở UAE đến từ biển, qua nhà máy khử mặn. Đó là điều kiện tiên quyết cho mọi thứ khác — không có nó thì không có thành phố nào ở đây tồn tại được với quy mô hiện nay.
- UAE thuộc nhóm nước sản xuất nước khử mặn lớn nhất thế giới.
- Nước ngầm ở nhiều khu vực đang cạn dần và bị nhiễm mặn.
- Hệ thống dẫn nước falaj là kỹ thuật tưới cổ truyền của vùng này.
- Lượng mưa hằng năm ở UAE rất thấp và phân bố không đều.
Khử mặn — xương sống của đất nước
Đây là hạ tầng quan trọng nhất của UAE, quan trọng hơn cả sân bay hay cảng biển.
Nước biển được xử lý để loại muối, rồi cấp cho sinh hoạt và công nghiệp — đây là nguồn nước chính của các đô thị.
Điều này có một hệ quả mà ít người nghĩ tới: nước ở UAE gắn chặt với năng lượng, vì khử mặn tiêu tốn rất nhiều năng lượng.
Nói cách khác: giá nước ở đây thực chất là giá năng lượng — và đó là lý do các nhà máy khử mặn thường đặt cạnh nhà máy điện.
Rủi ro của mô hình: phụ thuộc vào một chuỗi hạ tầng duy nhất — nên dự trữ nước chiến lược là vấn đề được quan tâm ở cấp nhà nước.
Tác động môi trường: quá trình khử mặn thải ra nước có độ mặn rất cao trở lại biển, và trong một vùng vịnh vốn đã mặn và nông thì đây là vấn đề sinh thái thật.
Nước ngầm đang cạn
Mặt ít được nói tới của câu chuyện nước ở đây.
Nước ngầm là nguồn nước truyền thống, và tới nay vẫn được dùng nhiều cho nông nghiệp.
Vấn đề: lượng nước ngầm được rút ra vượt xa lượng bổ sung tự nhiên từ mưa — vì mưa ở đây rất ít.
Hệ quả kỹ thuật: mực nước ngầm hạ, và ở vùng ven biển thì nước mặn thấm vào thay chỗ — làm giếng bị nhiễm mặn không dùng được nữa.
Đây là một trong những thách thức môi trường lớn nhất của UAE, và là lý do các chính sách về sử dụng nước trong nông nghiệp được siết dần.
Falaj — kỹ thuật cổ vẫn còn dấu vết
Phần lịch sử đáng biết, và cho thấy người xưa giải bài toán nước thế nào.
Falaj là hệ thống kênh dẫn nước, phần lớn đi ngầm, đưa nước từ chân núi hoặc từ tầng nước ngầm về ốc đảo.
Nguyên lý: dùng độ dốc tự nhiên, không cần bơm — nước tự chảy suốt quãng đường dài.
Vì sao đi ngầm: để giảm bốc hơi — trong khí hậu này, kênh hở sẽ mất phần lớn nước trước khi tới nơi.
Đi kèm là một hệ thống phân chia nước theo thời gian rất chặt chẽ — mỗi hộ được lấy nước trong một khoảng thời gian nhất định, theo lịch luân phiên.
Đây là điểm đáng chú ý về mặt xã hội: việc quản lý nước đòi hỏi một thiết chế cộng đồng bền vững qua nhiều thế hệ — và điều đó định hình cách tổ chức xã hội ở các ốc đảo.
Các hệ thống falaj cùng vườn chà là ở Al Ain là di sản còn thấy được tới nay.
Dùng nước ở UAE hôm nay
Thực tế cho người sống ở đây.
Mức tiêu thụ nước bình quân đầu người ở UAE thuộc nhóm cao trên thế giới — do khí hậu, do tưới cây xanh đô thị, và do thói quen.
Đây là nghịch lý mà chính quyền và giới chuyên môn ở đây thừa nhận: một nước gần như không có nước ngọt tự nhiên lại tiêu thụ nước rất nhiều.
Các hướng đang được đẩy mạnh: tái sử dụng nước đã qua xử lý cho tưới cây, dùng công nghệ tưới tiết kiệm, và giảm thất thoát trên mạng cấp nước.
Với người mới tới: nước máy ở UAE nói chung đạt chuẩn xử lý, nhưng nhiều gia đình vẫn dùng nước đóng chai để uống — chủ yếu vì đường ống và bể chứa trong toà nhà, không phải vì nguồn.
Nông nghiệp trong điều kiện thiếu nước
Câu hỏi hợp lý: một nước như vậy làm nông nghiệp thế nào.
Phần lớn lương thực ở UAE là nhập khẩu — đây là thực tế được nói công khai và là vấn đề an ninh lương thực mà nhà nước quan tâm.
Chà là vẫn là cây trồng truyền thống quy mô lớn, vì chịu được đất mặn và cần ít nước hơn nhiều loại cây khác.
Hướng đi mới được đầu tư mạnh: trồng trong nhà kính có kiểm soát và canh tác thuỷ canh, dùng ít nước hơn nhiều lần so với trồng ngoài đồng.
Và nuôi trồng thuỷ sản — cả trên biển lẫn trong hệ thống tuần hoàn trên bờ.
Với người Việt quan tâm đầu tư: nông nghiệp công nghệ cao là lĩnh vực UAE khuyến khích, vì nó giải bài toán an ninh lương thực của chính nước này — nhưng điều kiện và ưu đãi cụ thể phải tra ở cơ quan có thẩm quyền.
Lời khuyên thực tế: hỏi ban quản lý toà nhà về lịch vệ sinh bể chứa nước, vì đó mới là khâu quyết định chất lượng nước tới vòi.
Nước sinh hoạt ở UAE từ đâu?
Chủ yếu từ khử mặn nước biển — UAE thuộc nhóm nước sản xuất nước khử mặn lớn nhất thế giới, và các nhà máy thường đặt cạnh nhà máy điện.
Nước ngầm ở UAE có vấn đề gì?
Lượng rút ra vượt xa lượng bổ sung từ mưa, nên mực nước hạ và ở ven biển thì nước mặn thấm vào, làm giếng nhiễm mặn không dùng được.
Falaj là gì?
Hệ thống kênh dẫn nước phần lớn đi ngầm, đưa nước từ chân núi về ốc đảo bằng độ dốc tự nhiên — đi ngầm để giảm bốc hơi.
Nước máy ở UAE uống được không?
Nguồn nói chung đạt chuẩn xử lý, nhưng nhiều gia đình vẫn dùng nước đóng chai vì đường ống và bể chứa trong toà nhà — nên hỏi ban quản lý về lịch vệ sinh bể.
