Sống ở UAE ba mươi năm cũng không đương nhiên thành công dân. Đây là điều phải hiểu trước khi tính chuyện lâu dài — và là khác biệt căn bản so với các nước nhập cư truyền thống.
- Quốc tịch UAE truyền theo huyết thống, chủ yếu theo dòng cha.
- Sinh ra trên lãnh thổ UAE không đem lại quốc tịch cho con của người nước ngoài.
- Từ năm 2021, UAE cho phép trao quốc tịch cho một số nhóm theo cơ chế đề cử.
- Thị thực cư trú dài hạn được áp dụng từ năm 2019.
Vì sao nhập tịch gần như không xảy ra
Đây là đặc điểm nền của mô hình UAE, và nó không phải chuyện ngẫu nhiên.
Quốc tịch UAE truyền theo huyết thống, và việc nhập tịch cho người nước ngoài xưa nay rất hiếm.
Sinh ra ở UAE không đem lại quốc tịch — con của người nước ngoài sinh tại đây mang quốc tịch của cha mẹ, và cần giấy tờ cư trú như mọi người nước ngoài khác.
Lý do cấu trúc: công dân UAE được hưởng nhiều quyền lợi gắn với quốc tịch, và tỷ lệ người nước ngoài trong dân số rất cao — nên việc mở quốc tịch sẽ thay đổi căn bản cân bằng đó.
Thay đổi đáng chú ý: từ năm 2021, luật cho phép trao quốc tịch cho một số nhóm nhất định — nhà đầu tư, bác sĩ, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt.
Nhưng phải hiểu đúng cơ chế: đây là trao theo đề cử của cơ quan có thẩm quyền, không phải quyền nộp đơn xin. Không có con đường mà một người thường có thể tự đi.
Cư trú: mô hình bảo lãnh
Đây là cơ chế thực tế mà mọi người nước ngoài ở UAE sống trong đó.
Giấy tờ cư trú gắn với một bên bảo lãnh — thường là người sử dụng lao động, nhưng cũng có thể là thành viên gia đình, hoặc quyền sở hữu bất động sản, tuỳ diện.
Hệ quả quan trọng nhất: mất việc thường kéo theo việc phải chuyển bảo lãnh hoặc rời khỏi nước trong một thời hạn nhất định.
Điều này làm đời sống ở UAE có tính gắn với công việc chặt hơn nhiều nơi khác, và là yếu tố phải tính khi lập kế hoạch dài hạn.
Người có giấy tờ cư trú có thể bảo lãnh vợ chồng và con, với điều kiện về thu nhập và về nhà ở — điều kiện cụ thể do quy định hiện hành quyết định.
⚠️ Quy định về cư trú và bảo lãnh ở UAE thay đổi tương đối thường xuyên trong những năm gần đây, theo hướng nới rộng. Phải tra ở cơ quan nhập cư của tiểu vương quốc mình ở, và đừng dựa vào thông tin cũ trên mạng.
Thị thực dài hạn
Đây là thay đổi lớn nhất về chính sách cư trú trong thập niên gần đây.
Từ năm 2019, UAE áp dụng các loại thị thực cư trú dài hạn, với thời hạn dài hơn nhiều so với giấy tờ cư trú thông thường.
Các nhóm thường được nhắc tới: nhà đầu tư, doanh nhân, người có chuyên môn cao trong một số lĩnh vực, sinh viên xuất sắc và người có thành tựu đặc biệt.
Ưu điểm so với cư trú thông thường: không phụ thuộc vào một người sử dụng lao động bảo lãnh, nên ổn định hơn nhiều.
Đây là bước chuyển trong mô hình của UAE — từ chỗ chỉ đón lao động tạm thời sang việc giữ lại những người mà nước này muốn ở lại lâu dài.
Với người Việt: đây là con đường đáng tìm hiểu cho người làm chuyên môn hoặc có dự định đầu tư — nhưng điều kiện cụ thể và danh mục ngành nghề phải tra ở nguồn chính thức hiện hành.
Điều cần cân nhắc khi lập kế hoạch dài hạn
Nói thẳng những gì nên tính trước.
Không có con đường tới quốc tịch cho phần lớn mọi người — nên kế hoạch dài hạn phải xây trên nền cư trú, không phải nhập tịch.
Không có hệ thống hưu trí cho người nước ngoài như ở nhiều nước — nên phải tự lo tích luỹ, và đây là điều rất nhiều người đi làm ở đây nhận ra muộn.
Tính trước phương án khi nghỉ hưu hoặc khi không còn làm việc — về Việt Nam, sang nước khác, hay dùng diện cư trú dài hạn nếu đủ điều kiện.
Giữ liên hệ pháp lý với Việt Nam — giấy tờ, hộ khẩu, quyền tài sản — vì đó là nơi mình vẫn là công dân.
Và tìm hiểu quyền của con mình: trẻ sinh ra và lớn lên ở UAE vẫn là người nước ngoài ở đây, nên cần tính trước con đường học đại học và làm việc của con.
Sống lâu ở UAE có được nhập tịch không?
Không. Quốc tịch truyền theo huyết thống, và từ 2021 chỉ trao cho một số nhóm theo cơ chế đề cử của cơ quan có thẩm quyền — không có quyền nộp đơn xin.
Con sinh ở UAE có quốc tịch UAE không?
Không — con của người nước ngoài sinh tại UAE mang quốc tịch của cha mẹ và cần giấy tờ cư trú như mọi người nước ngoài khác.
Mất việc thì giấy tờ cư trú ra sao?
Thường phải chuyển bảo lãnh sang nơi làm việc mới hoặc rời khỏi nước trong một thời hạn nhất định — nên đời sống ở đây gắn với công việc chặt hơn nhiều nơi khác.
Thị thực dài hạn khác gì cư trú thường?
Thời hạn dài hơn nhiều và không phụ thuộc vào một người sử dụng lao động bảo lãnh, nên ổn định hơn — áp dụng từ 2019 cho một số nhóm nhất định.
