Toà liên bang, toà riêng của một số tiểu vương quốc, và toà theo thông luật trong các trung tâm tài chính — cả ba cùng tồn tại trong UAE. Đây là điều khiến hệ thống pháp lý ở đây khác hẳn phần lớn các nước.
- Hệ thống pháp luật UAE thuộc truyền thống dân luật, với các nguyên tắc Sharia trong một số lĩnh vực.
- Dubai và Ras Al Khaimah có hệ thống toà án riêng, không thuộc hệ thống liên bang.
- Một số trung tâm tài chính có toà án áp dụng thông luật và xét xử bằng tiếng Anh.
- Ngôn ngữ tố tụng của toà án thông thường là tiếng Ả Rập.
Dòng thứ nhất: hệ thống liên bang
Đây là hệ thống áp dụng ở phần lớn các tiểu vương quốc.
Cấu trúc ba cấp: toà sơ thẩm, toà phúc thẩm, và toà tối cao liên bang.
Về nội dung xét xử, toà chia theo lĩnh vực: dân sự, hình sự, và các vấn đề nhân thân như hôn nhân, ly hôn, thừa kế.
Truyền thống pháp luật: dân luật, tức là dựa trên bộ luật thành văn, khác với truyền thống thông luật dựa trên án lệ.
Với các vấn đề nhân thân, nguyên tắc Sharia có vai trò — và điều này ảnh hưởng trực tiếp tới người nước ngoài trong các việc như ly hôn, quyền nuôi con và thừa kế.
⚠️ Những năm gần đây, UAE đã ban hành các quy định riêng về nhân thân cho người không theo đạo Hồi, ở cấp liên bang và ở một số tiểu vương quốc. Đây là thay đổi quan trọng với người nước ngoài — nhưng nội dung cụ thể phải tra ở nguồn chính thức hiện hành, vì lĩnh vực này đang thay đổi.
Dòng thứ hai: toà riêng của tiểu vương quốc
Đây là điểm nhiều người không biết.
Dubai và Ras Al Khaimah có hệ thống toà án riêng, tách khỏi hệ thống liên bang — có toà cấp cao riêng và không phúc thẩm lên toà tối cao liên bang.
Abu Dhabi cũng có cơ quan tư pháp riêng quản lý toà án trên lãnh thổ mình.
Điều này là hệ quả trực tiếp của nguyên tắc phân quyền đã nói ở bài trước: tư pháp là lĩnh vực mà tiểu vương quốc có thể giữ lại.
Hệ quả thực tế: một tranh chấp ở Dubai và cùng loại tranh chấp ở Sharjah có thể đi qua hai hệ thống toà khác nhau, dù luật nội dung áp dụng phần lớn là luật liên bang.
Dòng thứ ba: toà thông luật trong trung tâm tài chính
Đây là đặc điểm hiếm gặp trên thế giới và rất quan trọng với người kinh doanh.
Một số trung tâm tài chính ở UAE có khu vực pháp lý riêng, áp dụng hệ thống theo truyền thống thông luật, với toà án riêng.
Đặc điểm của các toà này: xét xử bằng tiếng Anh, thẩm phán thường là người có kinh nghiệm ở các nước thông luật, và thủ tục quen thuộc với doanh nghiệp quốc tế.
Vì sao điều này tồn tại: để nhà đầu tư quốc tế yên tâm rằng tranh chấp sẽ được giải quyết theo một hệ thống họ hiểu, bằng ngôn ngữ họ dùng.
Đây là một trong những lý do thật khiến UAE thu hút được các tổ chức tài chính lớn, bên cạnh thuế và hạ tầng.
Lưu ý: phạm vi thẩm quyền của các toà này có giới hạn, và việc một vụ việc thuộc toà nào phụ thuộc nơi đăng ký doanh nghiệp cùng thoả thuận trong hợp đồng.
Điều gì quyết định vụ việc của mình xử ở đâu
Phần thực tế nhất của bài.
Điều khoản chọn luật và chọn nơi giải quyết tranh chấp trong hợp đồng — đây là yếu tố quan trọng nhất, và là lý do không nên coi nhẹ phần cuối hợp đồng.
Nơi đăng ký của doanh nghiệp — trong khu tự do nào, hay ở khu vực nội địa của tiểu vương quốc nào.
Loại tranh chấp — tranh chấp lao động, thương mại, bất động sản, nhân thân đi theo các luồng khác nhau.
Trọng tài cũng là lựa chọn phổ biến ở UAE, với các trung tâm trọng tài hoạt động tại đây — và nhiều hợp đồng quốc tế chọn con đường này.
Lời khuyên cuối: đọc kỹ điều khoản giải quyết tranh chấp trước khi ký, và hỏi ý kiến luật sư quen với đúng hệ thống đó. Ở một nước có ba dòng toà song song, đây không phải chi tiết kỹ thuật mà là quyết định thật.
UAE theo hệ thống pháp luật nào?
Truyền thống dân luật với các nguyên tắc Sharia trong một số lĩnh vực — nhưng một số trung tâm tài chính có khu vực pháp lý riêng áp dụng thông luật.
Toà nào không thuộc hệ thống liên bang?
Dubai và Ras Al Khaimah có hệ thống toà án riêng, không phúc thẩm lên toà tối cao liên bang; Abu Dhabi cũng có cơ quan tư pháp riêng.
Vì sao có toà xử bằng tiếng Anh?
Để nhà đầu tư quốc tế yên tâm rằng tranh chấp được giải quyết theo hệ thống họ hiểu và bằng ngôn ngữ họ dùng — một lý do thật khiến UAE thu hút tổ chức tài chính lớn.
Điều gì quyết định vụ việc xử ở đâu?
Điều khoản chọn luật và chọn nơi giải quyết tranh chấp trong hợp đồng, nơi đăng ký doanh nghiệp, và loại tranh chấp — nên đọc kỹ phần này trước khi ký.
